Acceptance and commitment therapie of kortweg ACT is een zogenaamde ‘derde generatie’ gedragstherapie die ontwikkeld werd door de Amerikaanse psycholoog Steven Hayes (1982). ACT verschilt van cognitieve gedragstherapie (CGT) doordat het de inhoud van onze gedachten en gevoelens niet probeert te veranderen, maar zich eerder focust op een andere omgang ermee.

De filosofie van ACT stelt negatieve gebeurtenissen, gedachten en gevoelens onvermijdelijk zijn en dat het dus zinloos is om er tegen te vechten. Het proberen veranderen van je negatieve gedachten en gevoelens kost je vooral veel tijd en energie en draagt niet bij tot een vitaal en waardevol leven. ACT richt zich dan ook in eerste instantie op wat echt belangrijk voor je is, namelijk je waarden. Het helpt je bij het beter accepteren van je gedachten en gevoelens zodat deze je minder belemmeren bij het bereiken van je waarden. Deze video verduidelijkt dat met een metafoor:

In ACT worden verschillende technieken gebruikt om dit aan te leren (bijvoorbeeld defusie, metaforen, mindfulness…). Het resultaat is dat je psychologische flexibiliteit vergroot. Hierdoor kan je beter om met alledaagse dingen en kan je een waarde(n)vol leven leiden. ACT is gestoeld op zes pijlers die samen staan voor acceptatie en toegewijde actie (commitment):

  • Acceptatie: je leert ruimte maken voor vervelende gedachten, gevoelens en gebeurtenissen en deze accepteren
  • Cognitieve defusie: je leert afstand te nemen van je gedachten en er los van te komen zodat ze minder invloed op je hebben
  • Zelf-als context: je leert een flexibelere relatie tot jezelf en de problemen te creëren (je problemen zijn niet wie je bent)
  • Nu: je leert om meer in contact te komen met het huidige moment, het hier en nu, in plaats van in je hoofd te zitten
  • Waarden: je leert ontdekken wat echt belangrijk voor je is in jouw leven
  • Toegewijde actie: je gaat dingen ondernemen op basis van je waarden

Net als de CGT werd ook ACT uitvoerig onderzocht in wetenschappelijk onderzoek en effectief bevonden bij tal van psychische klachten, waaronder angst- en stemmingsstoornissen, dwangstoornissen, psychose en chronische pijn. Daarnaast is ACT ook effectief gebleken bij het vergroten van het algemene welzijn. Je hoeft dus geen psychische klachten te hebben om baat te hebben bij deze vorm van psychotherapie.